منصور غیبی، کارشناس ارشد بازار مسکن در گفتگو با خبرنگار مهر درباره جایگزینی بلندمرتبهسازی با ساختوساز کمطبقه برای کاهش آسیبپذیری ساختمانهای مسکونی، گفت: واحدهایی که در جنگ ماه رمضان تخریب شدند، عمدتاً از نوع ساختمانهای عمودی و بلندمرتبه بودند و همین موضوع این پرسش را ایجاد میکند که آیا میتوان بهجای بلندمرتبهسازی، از اراضی پیرامونی شهرها برای توسعه ساختوساز کمطبقه استفاده کرد تا میزان آسیب کاهش یابد.
وی افزود: این ایده ممکن است از منظر فنی در نگاه اول قابل قبول به نظر برسد، اما در عمل با چالشهای جدی در حوزه تراکم جمعیت شهری، نظام اسکان، طرحهای مصوب شهری و دسترسی به خدمات مواجه است. اگرچه در یک مقیاس محدود میتوان گفت ساختمان دو یا چهار طبقه نسبت به ساختمان ۱۲ طبقه ایمنتر است، اما این گزاره را نمیتوان بهصورت کلان و برای کل نظام شهرسازی کشور تعمیم داد.
غیبی تصریح کرد: تصمیمگیری درباره کاهش طبقات ساختمانی باید با در نظر گرفتن مؤلفههایی مانند ظرفیت زمین، زمان، هزینه، دسترسی به خدمات شهری، حملونقل، آموزش و اشتغال انجام شود. این در حالی است که توسعه افقی شهرها و ساختوساز کمطبقه در حاشیه شهرهای بزرگ، با اصول شهرسازی، مدیریت تراکم جمعیت و تأمین خدمات عمومی سازگار نیست و عملاً امکانپذیر نخواهد بود.
وی یادآور شد: نمیتوان نسخهای کلی برای بلندمرتبهسازی پیچید، هرچند بهطور طبیعی یک ساختمان کمطبقه میتواند در برخی شرایط ایمنتر باشد، اما این موضوع دلیل کافی برای حرکت به سمت افقیسازی گسترده شهرها نیست، چرا که چنین رویکردی با نیازهای واقعی شهروندان در تضاد است.
این کارشناس ارشد بازار مسکن در ادامه درباره راهکارهای افزایش ایمنی ساختمانها گفت: تمرکز اصلی باید بر نوسازی بافتهای فرسوده باشد. در شرایط فعلی، بافتهای قدیمی و مرکزی شهرها که از نظر تراکم نیز در محدودههای شهری تعریف شدهاند، بیشترین آسیب را تجربه کردهاند و همین موضوع ضرورت نوسازی این بخشها را دوچندان میکند.
وی ادامه داد: نوسازی بافتهای فرسوده میتواند همزمان چند هدف را محقق کند؛ از یکسو ایمنی ساختمانها افزایش مییابد و از سوی دیگر، امکان طراحی سازهها با در نظر گرفتن تهدیدات جدید فراهم میشود. بهعنوان مثال، میتوان در طراحیهای جدید، تمهیداتی مانند فضاهای ایمن یا پناهگاهی را پیشبینی و اجرا کرد.
غیبی تأکید کرد: این رویکرد علاوه بر افزایش تابآوری شهری، به حل یکی از دغدغههای چندینساله کارشناسان و مدیران شهری یعنی ساماندهی بافتهای فرسوده نیز کمک میکند و در واقع با یک اقدام، دو هدف نوسازی و مقاومسازی محقق میشود.
وی گفت: ساختمانهایی که امروز با رعایت اصول فنی، نظارت مهندسی و محاسبات دقیق طراحی و اجرا میشوند، بهمراتب مقاومتر از ساختمانهای فرسوده هستند و میتوان در شرایط مختلف، حتی در زمان تهدید، روی عملکرد آنها حساب باز کرد.
این کارشناس بازار مسکن با اشاره به محدودیتهای فنی و اقتصادی در طراحی ساختمانها گفت: باید توجه داشت که ماهیت تهدیدات و فناوریهای مخرب بهصورت مستمر در حال تغییر است و نمیتوان تمامی ساختمانها را بهگونهای طراحی کرد که در برابر همه انواع تهدیدات مقاوم باشند، چرا که این موضوع از نظر اقتصادی توجیهپذیر نیست.
وی افزود: در نظام ساختوساز، سطوح مختلفی از اهمیت برای کاربریها تعریف شده است؛ بهعنوان مثال، تأسیسات حیاتی مانند مراکز هستهای، پتروشیمیها و بیمارستانها در اولویت بالاتری برای طراحی مقاوم قرار دارند و پس از آن، ساختمانهای مسکونی و سایر کاربریها قرار میگیرند. بنابراین، نمیتوان همه ساختمانها را در یک سطح از مقاومت طراحی کرد.
غیبی تصریح کرد: اگر بخواهیم تمامی ساختمانهای مسکونی را با بالاترین سطح ایمنی طراحی کنیم، هزینه ساخت بهشدت افزایش مییابد و صرفه اقتصادی پروژهها از بین میرود. از اینرو، باید تعادلی منطقی میان ایمنی، هزینه و کاربری برقرار شود.
وی بیان کرد: در این میان، بهترین راهبرد، حرکت همزمان به سمت نوسازی بافتهای فرسوده و ارتقای استانداردهای ساختوساز است، بهویژه با توجه به اینکه بسیاری از مراکز اداری و خدماتی در همین بافتهای قدیمی مستقر هستند و سطح تهدید برای آنها بالاتر است.
این کارشناس ارشد بازار مسکن در پایان خاطرنشان کرد: اجرای تدریجی برنامههای نوسازی و مقاومسازی، همراه با در نظر گرفتن تهدیدات نوین در طراحی سازهها، میتواند به ارتقای ایمنی شهری منجر شود، اما حرکت به سمت ساختوساز کمطبقه در خارج از شهرها بهعنوان راهکار اصلی، نه امکانپذیر است و نه توجیه فنی و اقتصادی دارد.
نظر شما